تا دهه‌ها قبل، تنها راه برای رسیدن به دندان‌های مرتب و رفع ناهنجاری‌های دندانی، تحمل سیم‌ها و براکت‌های فلزی بود؛ اما با پیشرفت تکنولوژی نسل جدیدی از ارتودنسی نیز روی کار آمدند که با نام ارتودنسی نامرئی یا شفاف شناخته می‌شوند. اینکه ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی؟ کاملا به نظر دندانپزشک شما بستگی دارد. گاهی اوقات آنقدر ناهنجاری‌های دندانی و فکی شما شدید هستند که راهی به غیر از انتخاب ارتودنسی ثابت سیمی نیست؛ اما در بسیاری از مواقع، می‌توان ارتودنسی شفاف را جایگزین ارتودنسی‌های سیمی قابل مشاهده کرد.
ارتودنسی سیمی (سنتی) چیست؟
ارتودنسی سیمی یا همان ارتودنسی ثابت فلزی، قدیمی‌ترین روش برای اصلاح ناهنجاری‌های فک و دندان است. در این روش، دندانپزشک براکت‌های کوچک فلزی یا سرامیکی را با چسب مخصوصی روی سطح دندان‌ها می‌چسباند و سپس یک سیم فلزی را از میان آن‌ها عبور می‌دهد. این سیم با اعمال فشار مداوم و کنترل‌شده، دندان‌ها را به مرور زمان به موقعیت صحیح خود هدایت می‌کند.
ارتودنسی سیمی از ترکیب سیم، براکت‌های فلزی و کش‌های الاستیک تشکیل شده که روی دندان قرار می‌گیرند و نیاز به تنظیم دوره‌ای دارند. برای اثربخشی بهتر ارتودنسی سیمی، باید هر 4 تا 6 هفته یک بار به متخصص ارتودنسی در تهران مراجعه کنید تا میزان جابجایی دندان‌ها بررسی شود و پس از آن، مجددا فشار اعمال شده از طریق سیم‌ها افزایش پیدا کند.
مزایای ارتودنسی سیمی
ارتودنسی سیمی به عنوان یک روش متداول، مزایای زیادی را برای افراد به همراه دارد. به خصوص افرادی که با ناهنجاری‌های شدید دندانی مواجه هستند، می‌توانند از مزایای این نوع ارتودنسی بهره مند شوند:
- قدرت و کارایی بالا: ارتودنسی سیمی برای پیچیده‌ترین ناهنجاری‌های فکی، چرخش‌های شدید دندانی و مشکلات حاد بایت (اوربایت، آندربایت) بهترین و گاهی تنها گزینه است.
- عدم نیاز به همکاری بیمار: از آنجا که اجزای ارتودنسی سیمی ثابت هستند، روند درمان به فراموش‌کاری بیمار بستگی دارد و نیازی نیست که بیمار هر بار آن‌ها را خارج کرده و دوباره داخل دهان قرار دهد.
- مقرون‌به‌صرفه بودن: معمولا هزینه ارتودنسی سیمی نسبت به هزینه الاینرهای شفاف پایین‌تر است؛ اما مزایای الاینر شفاف از جنبه‌های زیادی پررنگ‌تر هستند.
معایب ارتودنسی سیمی
ارتودنسی سیمی با داشتن مزایای متعدد، یک سری معایب و نقاط ضعف نیز دارد که قبل از انتخاب آن، باید به آن‌ها توجه کنید:
- ظاهر کاملا مشخص: سیم‌ها و براکت‌ها ارتودنسی سیمی به وضوح هنگام صحبت کردن یا خندیدن دیده می‌شوند.
- محدودیت‌های غذایی: خوردن غذاهای سفت، چسبناک مانند ته دیگ و آدامس در طول درمان با ارتودنسی سیمی ممنوع است زیرا باعث شکستن براکت‌ها می‌شود.
- سختی در بهداشت دهان: مسواک زدن و نخ دندان کشیدن بین سیم‌ها زمان‌بر و دشوار است. در مجموع مراقبت‌های دندانی با ارتودنسی سیمی کمی چالش به همراه دارد.
- تحریک بافت دهان: برخورد فلز با لب‌ها و گونه‌ها در روزهای ابتدایی ممکن است باعث ایجاد زخم یا آفت شود. البته این موارد به مرور زمان از بین خواهند رفت.
ارتودنسی نامرئی (شفاف) چیست؟
ارتودنسی نامرئی (Clear Aligners) که معروف‌ترین برند آن در جهان Invisalign است، مجموعه‌ای از پلاک‌های پلاستیکی شفاف و سفارشی است. البته ارتودنسی نامرئی دارای دو نوع ارتودنسی لینگوال و سرامیکی نیز هست؛ اما منظور ما در این مقاله، الاینرهای شفاف و متحرکی هستند که روی دندان‌ها قرار می‌گیرند.
ارتودنسی شفاف در گروه ارتودنسی‌های متحرک قرار می‌گیرد. این یعنی شما می‌توانید هنگام غذا خوردن آن را از داخل دهان خودتان در بیاورید و بعد دوباره روی دندان قرار دهید؛ اما برای اثربخشی ارتودنسی شفاف، حتما باید حداقل روزانه 20 تا 22 ساعت از این پلاک‌ها استفاده نمایید. برای ساخت پلاک‌های شفاف ارتودنسی، دندانپزشک با اسکن سه بعدی از دهان شما، مسیر حرکت دندان‌ها را شبیه‌سازی کرده و چندین پلاک شفاف می‌سازد. بیمار باید هر پلاک را حدود یک تا دو هفته استفاده کند و سپس به سراغ پلاک بعدی برود تا دندان‌ها به تدریج مرتب شوند.
مزایای ارتودنسی نامرئی
مهم‌ترین مزیت ارتودنسی نامرئی، نامرئی بودن آن است. این نوع ارتودنسی به صورت متحرک و بدون محدودیت غذایی نیز هست و راحتی بیشتری را هنگام غذا خوردن برای شما به ارمغان می‌آورد.
- زیبایی و نامرئی بودن: پلاک‌های ارتودنسی شفاف روی دندان دیده نمی‌شوند و اعتماد به نفس فرد را در طول درمان حفظ می‌کنند.
- قابلیت جابجایی (متحرک بودن): یکی از بزرگ‌ترین مزایای ارتودنسی نامرئی، متحرک بودن آن است. بنابراین، هنگام غذا خوردن و مسواک زدن می‌توانید آن‌ها را از دهان خارج کنید.
- بدون محدودیت غذایی: چون پلاک هنگام غذا خوردن خارج می‌شود، محدودیت غذایی به حداقل می‌رسد. می‌توانید انواع غذاهای مورد علاقه خود را با وجود ارتودنسی شفاف میل کنید.
- راحتی بیشتر: لبه‌های تیز فلزی در ارتودنسی نامرئی وجود ندارد و احتمال زخم شدن دهان نیز در اثر استفاده از این نوع ارتودنسی بسیار کم است.
- مراجعه کمتر به مطب: در مقایسه با ارتودنسی سیمی، شما نیاز به مراجعه کمتر به مطب دارید. از آنجایی که الاینرها نیاز به تنظیم ندارند، می‌توانید با فاصله زمانی بیشتری به مطب پزشک مراجعه کنید.
- مراقبت‌های ساده‌تر دهانی: به علت خارج شدن پلاک از داخل دهان، می‌توانید راحت‌تر مسواک بزنید و نخ دندان بکشید. بسیاری از چالش‌های مراقبت دندان‌ها در طول ارتودنسی با ارتودنسی نامرئی برطرف می‌شود.
معایب ارتودنسی نامرئی
هر روشی همچون ارتودنسی نامرئی، در کنار مزایا دارای معایب و نقاط ضعفی نیز هست. در ادامه به مهم‌ترین معایب ارتودنسی نامرئی اشاره می‌کنیم:
- نیاز به تعهد و نظم بالا: پلاک‌ها باید حداقل ۲۲ ساعت در شبانه‌روز داخل دهان باشند. اگر فراموش‌کار هستید، درمان شما شکست می‌خورد.
- محدودیت در درمان کیس‌های پیچیده: برای ناهنجاری‌های بسیار شدید فکی مناسب معمولا الاینرهای شفاف به خوبی عمل نمی‌کنند و نیاز به استفاده از براکت‌های ثابت فلزی است.
- نیاز به مسواک زدن بیشتر: از آنجایی که باید بعد از هر وعده غذایی یا میان وعده قبل از قرار دادن مجدد الاینرهای شفاف، دندان‌های خود را مسواک بزنید. این بعنی باید به تعداد دفعات بالا در طول روز مسواک بزنید.
- هزینه بالاتر: تکنولوژی ساخت این پلاک‌ها باعث می‌شود معمولا از ارتودنسی سنتی گران‌تر باشند. البته به لطف وجود شرایط ارتودنسی اقساطی در تهران، می‌توانید به راحتی از پس هزینه‌های آن بر بیایید.
ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی؟
در پاسخ به این سوال که ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی، باید دقیق‌تر در مورد جزئیات، مزایا و معایب هر یک از روش‌ها فکر کرد. به طور کلی، هیچ برتری مطلقی میان روش‌های ارتودنسی نامرئی و سیمی وجود ندارد. هر فرد بسته به شرایط دندان‌ها و ناهنجاری‌هایی که دارد، باید بهترین روش را انتخاب کند.
اگر مشکل دندانی شما بسیار پیچیده است و بودجه محدودی دارید، ارتودنسی سیمی انتخاب بهتری برای شماست؛ اما اگر ظاهر دندان‌های شما در طول درمان برایتان مهم است و نمی‌خواهید پلاک‌ها قابل مشاهده باشند، ارتودنسی نامرئی بهترین گزینه محسوب می‌شود. ضمن اینکه محدودیت‌های غذایی در ارتودنسی نامرئی معمولا کمتر از ارتودنسی سیمی است و همین موضوع باعث شده تا این نوع ارتودنسی، از لاغری بعد از ارتودنسی جلوگیری کند.
در یک تحقیق بالینی انجام شده در BMC Oral Health، هر دو روش ارتودنسی نامرئی و سیمی توانسته‌اند نتیجه خوبی در درمان مال اکولوژن داشته باشند؛ اما ارتودنسی نامرئی در کوتاه‌تر کردن طول دوره درمان موثر بوده و ارتودنسی سیمی بیشتر برای دندان‌های دارای ناهنجاری شدید و گشتاور زیاد اثربخشی خوبی از خود نشان می‌دهد.
جدول مقایسه ارتودنسی نامرئی و ارتودنسی سیمی
بسیاری از افراد هنگام بررسی اینکه ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی، دچار ابهام می‌شوند و نمی‌توانند بهترین گزینه را انتخاب کنند. جدول مقایسه ارتودنسی نامرئی با ارتودنسی سیمی، ذهنیت شما را به سمت گزینه مناسب سوق می‌دهد؛ اما فراموش نکنید که در نهایت انتخاب بهترین روش ارتودنسی دندان برعهده متخصص ارتودنسی است.
| ویژگی مورد بررسی | ارتودنسی سیمی (سنتی فلزی) | ارتودنسی نامرئی (پلاک‌های شفاف) |
| میزان قابل مشاهده بودن | کاملا مشهود و مشخص | تقریبا نامرئی و غیرقابل تشخیص |
| نوع دستگاه | ثابت (توسط دندانپزشک نصب و برداشته می‌شود) | متحرک (توسط خود بیمار خارج می‌شود) |
| کاندیدای مناسب | تمامی ناهنجاری‌ها (خفیف تا بسیار پیچیده) | ناهنجاری‌های خفیف تا متوسط |
| محدودیت غذایی | زیاد (ممنوعیت غذاهای سفت و چسبناک) | ندارد (پلاک هنگام غذا خوردن خارج می‌شود) |
| بهداشت دهان | دشوار (نیاز به دقت و ابزار خاص دارد) | آسان (مانند حالت عادی دندان‌ها) |
| میزان همکاری بیمار | نیاز به همکاری کم (دستگاه ثابت است) | نیاز به همکاری بالا (باید ۲۲ ساعت در روز استفاده شود) |
| تعداد جلسات ویزیت | معمولا هر ۴ تا ۶ هفته | معمولا هر ۶ تا ۸ هفته |
| هزینه تقریبی | متوسط (مقرون‌به‌صرفه‌تر) | بالا (بسته به برند و تعداد پلاک‌ها) |
مقایسه ارتودنسی نامرئی با سیمی
برای اینکه بدانیم ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی، باید این دو نوع ارتودنسی را از نظر جزئیاتی که دارند با یکدیگر مقایسه کنیم. به طور کلی، ارتودنسی نامرئی به علت نداشتن ظاهر قابل مشاهده، از جنبه‌هایی نسبت به ارتودنسی سیمی برتری دارد؛ اما مقایسه ارتودنسی نامرئی با سیمی فقط به زیبایی شناسی آن‌ها محدود نمی‌شود. طول دوره درمان، مراقبت‌ها و جزئیات دیگری نیز هستند که باید بررسی کنیم.
1. نحوه عملکرد هر کدام
ارتودنسی شفاف به شکل الاینرهای قابل جابجایی است که با کمک پلاستیک ساخته شده‌اند و فشار منظم روی دندان اعمال می‌کنند. هر الاینر به صورت سفارشی ساخته می‌شود تا در مراحل مختلف درمان با دندان‌های شما مطابقت داشته باشد. الاینرها فشار ملایمی را برای جابجایی دندان‌ها به موقعیت دلخواه در طول زمان اعمال می‌کنند.
در مقابل، ارتودنسی سیمی از براکت‌های فلزی تشکیل شده‌اند که با استفاده از چسب دندانپزشکی به دندان‌ها متصل می‌شوند. این براکت‌ها توسط سیم‌های قوسی به هم متصل می‌شوند که فشار را برای حرکت تدریجی دندان‌ها به موقعیت مناسب اعمال می‌کنند. اجزای اضافی مانند نوارهای الاستیک ممکن است برای تنظیم بیشتر موقعیت دندان استفاده شوند.
2. زیبایی شناسی
از نظر زیبایی شناسی، ارتودنسی نامرئی قطعا برگ برنده را در دست دارد. ارتودنسی‌های نامرئی غیر قابل مشاهده روی دندان‌ها هستند و هیچ سیم فلزی و تیره رنگی روی آن‌ها به کار نرفته است. بسیاری از بزرگسالان به دلیل خجالت از دیده شدن سیم‌های فلزی از انجام ارتودنسی طفره می‌روند. پلاک‌های شفاف به شما این امکان را می‌دهند که بدون جلب توجه، دندان‌های خود را درمان کنید.
در مقابل ارتودنسی‌های سیمی دارای سیم و پلاک‌های رنگ نقره‌ای روی دندان‌ها هستند. برای محکم کردن این اجزا، از کش‌های رنگی ارتودنسی نیز برای آن‌ها استفاده می‌شود که کاملا قابل مشاهده‌اند. اگرچه از دیدگاه بسیاری از افراد، همین کش‌های رنگی روی دندان جذاب هستند؛ اما افرادی که نمی‌خواهند دیگران متوجه ارتودنسی کردن دندان‌های خودشان شوند، الاینر شفاف را ترجیح می‌دهند.
3. طول دوره درمان
طول درمان در ارتودنسی نامرئی و سیمی کاملا وابسته به شدت ناهنجاری و مشکل است. به طور کلی، برای مشکلات خفیف تا متوسط، ارتودنسی نامرئی می‌تواند سریع‌تر عمل کند و بین 6 تا 18 ماه نتایج مناسبی را از خود نشان دهد. اما برای مشکلات شدید، ارتودنسی سیمی اگرچه ممکن است تا ۳ سال طول بکشد، اما نتیجه نهایی آن تضمین‌شده‌تر است.
تفاوت طول دوره درمان برای مقایسه ارتودنسی نامرئی با سیمی، باید با دقت بیشتری بررسی شود. چرا که هر ناهنجاری نیاز به دوره درمان خاصی داشته و اینکه لزوما افرادی که با ارتودنسی الاینر، شاهد درمان سریع‌تر هستند، به معنای اثربخشی بهتر آن نیست. در اکثر مواقع ارتودنسی شفاف برای ناهنجاری‌های خفیف‌تر استفاده می‌شود و از همین جهت، بیمار زودتر به نتیجه می‌رسد. به همین دلیل است که بعضی از افراد تصور می‌کنند طول دوره درمان با ارتودنسی الاینر، کوتاه‌تر از ارتودنسی سیمی است.
4. راحتی و درد
هر دو روش ارتودنسی نامرئی و سیمی در روزهای ابتدایی (یا هنگام تعویض پلاک و سفت کردن سیم) مقداری درد و فشار به همراه دارند. اما ارتودنسی نامرئی به دلیل نداشتن سیم و براکت، بافت نرم دهان را زخم نمی‌کند و به طور کلی تجربه راحت‌تری را در اختیار بیماران قرار می‌دهد. این در حالی است که بعضی از بیماران در حین استفاده از ارتودنسی ثابت، احساس درد بیشتری دارند و حتی ممکن است در روزهای ابتدایی، متوجه زخم شدن زبان و داخل دهان خودشان شوند.
البته یکی از دلایل بررسی راحتی ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی؟ این است که ارتودنسی نامرئی به صورت متحرک روی دندان‌ها قرار می‌گیرد و قابل جابجایی است. در حالی که ارتودنسی سیمی ثابت بوده و قابلیت جابجایی ندارد. به همین خاطر، افراد می‌توانند ارتودنسی نامرئی را در شرایط خاص از دهان خودشان خارج کنند.
5. تاثیر در نحوه صحبت کردن
یکی از موارد مهم برای مقایسه ارتودنسی نامرئی با سیمی، تاثیر در نحوه صحبت کردن است. بسیاری از افراد به علت داشتن شغل خاص، نیاز به ارتودنسی دارند که هنگام استفاده برای آن‌ها اختلالی ایجاد نکند. ارتودنسی ثابت به صورت ثابت روی دندان‌ها قرار می‌گیرد و کمی برجستگی روی دندان‌ها دارد. ممکن است در روزهای اولیه تا زمانی که به براکت‌ها عادت کنید، کمی احساس اختلال در صحبت کردن داشته باشید.
در نقطه مقابل، ارتودنسی شفاف روی کل دندان‌های شما را می‌پوشاند و ضخامت بسیار پایینی نیز دارد. معمولا افراد در حین استفاده از الاینر شفاف، با اختلالی در صحبت کردن مواجه نمی‌شوند و می‌توانند کلمات را به طور کامل و بدون خطا، به زبان بیاورند. در هر صورت اگر هر یک از این روش‌های ارتودنسی باعث اختلال در صحبت کردن شوند، پس از چند روز و با عادت کردن به آن‌ها، این مشکل نیز برطرف خواهد شد.
مراقبت از ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی؟
در مورد نکات مراقبت از ارتودنسی نامرئی و سیمی، هر کدام مزایا و معایب منحصر به فرد خود را دارند. برای جلوگیری از لکه دار شدن ارتودنسی و حفظ بهداشت، باید قبل از خوردن و آشامیدن هر چیزی به غیر از آب، الاینرها از دهان خارج شوند. تمیز کردن منظم الاینرها نیز برای جلوگیری از تجمع باکتری بسیار مهم است. از طرف دیگر، ارتودنسی سیمی نیاز به تمیز کردن دقیق اطراف براکت‌ها و سیم‌ها دارند تا از تجمع پلاک و پوسیدگی دندان جلوگیری شود. بیمارانی که دارای ارتودنسی ثابت هستند، باید مراقب غذاهایی که می‌خورند نیز باشند.
از نظر راحتی مراقبت، ارتودنسی نامرئی برگ برنده را در اختیار دارد؛ زیرا الاینرها را می‌توان به راحتی برای غذا خوردن و تمیز کردن از دهان خارج کرد. این امر باعث می‌شود حفظ بهداشت دهان و دندان در مقایسه با ارتودنسی سنتی که به ابزارهای خاصی برای تمیز کردن موثر بین سیم‌ها و براکت‌ها نیاز دارند، قابل کنترل‌تر باشد. با این حال، افرادی که از ارتودنسی شفاف استفاده می‌کنند، باید مطمئن شوند که برای دستیابی به بهترین نتیجه حداقل 22 ساعت در روز از الاینرها استفاده می‌کنند.
مشاوره برای انتخاب میان ارتودنسی نامرئی و سیمی
هر چقدر هم در مورد اینکه ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی فکر کنید، باز هم نمی‌توانید بهترین انتخاب را بدون بررسی دقیق پزشک داشته باشید.بهترین متخصص ارتودنسی در تهران آماده ارائه مشاوره حضوری و اینترنتی به شماست. اگر در تهران حضور دارید، می‌توانید به کلینیک های ارتودنسی برای معاینه دقیق مراجعه کنید.
مشاوره حضوری در کلینیک: اگر در تهران یا شهرستان‌های نزدیک حضور دارید، می‌توانید به کلینیک دکتر رویا حامدی مراجعه کنید. ایشان با بررسی دقیق تصاویر فک و دهان شما و معاینه فیزیکی، بهترین روش را تجویز خواهند کرد.
مشاوره اینترنتی ارتودنسی: با شماره تلفن ۰۹۰۲۲۲۵۳۵۵۶ مشاوره آنلاین از طریق پیام رسان بله دریافت کنید. کلیه بیماران در شهرستان‌ها می‌توانند عکس OPG فک و دهان خود را ارسال کنند تا دقیق‌تر روش ارتودنسی مناسب برای آن‌ها تجویز شود.
نتیجه‌گیری
پاسخ به سوال «ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی؟» یک جواب مطلق نیست. هر دو روش ابزارهای قدرتمندی در دست متخصص ارتودنسی هستند تا سلامت و زیبایی را به لبخند شما هدیه دهند. ارتودنسی سیمی انتخابی عالی برای درمان‌های پیچیده دندان و فک است، در حالی که ارتودنسی نامرئی نماد زیبایی، راحتی و تکنولوژی روز در درمان‌های دندانپزشکی محسوب می‌شود. بهترین راهکار، مراجعه به متخصص ارتودنسی و انجام معاینات بالینی و گرفتن تصمیم بر اساس شرایط اختصاصی فک و دندان شماست.
سوالات متداول
- آیا ارتودنسی نامرئی دردناک‌تر از ارتودنسی سیمی است؟
خیر. هر دو روش به دلیل اعمال فشار روی دندان‌ها در روزهای اول کمی درد و حساسیت ایجاد می‌کنند. اما ارتودنسی نامرئی به دلیل نداشتن لبه‌های تیز فلزی، به طور کلی راحت‌تر است و بافت گونه و لب را زخم نمی‌کند.
- هزینه ارتودنسی نامرئی بیشتر است یا ارتودنسی سیمی؟
ارتودنسی سیمی به علت اینکه یک روش روتین است، هزینه کمتری نسبت به ارتودنسی نامرئی دارد؛ اما هزینه نهایی بسته به چینش دندان‌ها و نوع ناهنجاری می‌تواند متفاوت باشد.
- آیا با ارتودنسی نامرئی می‌توان چای یا قهوه نوشید؟
هنگامی که پلاک شفاف داخل دهان است، نوشیدن مایعات داغ و رنگی (مثل چای، قهوه یا نوشابه) ممنوع است؛ زیرا هم باعث تغییر شکل پلاستیک به دلیل گرما می‌شود و هم پلاک را زرد و لکه‌دار می‌کند. برای این کار باید پلاک را خارج کنید.
- در شرایط ناهنجاری شدید ارتودنسی نامرئی بهتر است یا سیمی؟
بدون شک ارتودنسی سیمی به علت قدرت بیشتر در شرایط ناهنجاری‌های شدید، می‌تواند مشکلات دندانی و فک را از بین ببرد. بنابراین، در صورتی که مشکل بایت و مال اکولوژن وجود داشته باشد، بهتر است که از ارتودنسی سیمی کمک گرفت.
- اگر پلاک نامرئی گم شود یا بشکند چه اتفاقی می‌افتد؟
در صورت گم شدن یا شکستن، باید فورا به پزشک خود اطلاع دهید. معمولا پزشک به شما توصیه می‌کند تا آماده شدن پلاک جایگزین، از پلاک قبلی خود استفاده کنید تا دندان‌ها به حالت قبل برنگردند.
